80 Soal SAT Basa Jawa Kelas 3 SD 2026: Latihan Lengkap Kunci Jawaban

Diposting pada

Persiapan Menghadapi Sumatif Akhir Tahun (SAT) Bahasa Jawa Kelas 3 SD: Kumpulan Soal Latihan dan Kunci Jawaban

Sumatif Akhir Tahun (SAT) atau Penilaian Akhir Tahun (PAT) merupakan momen penting bagi siswa kelas 3 Sekolah Dasar (SD) untuk menunjukkan pemahaman mereka terhadap materi yang telah dipelajari sepanjang semester genap. Sebagai sarana evaluasi capaian belajar, SAT dirancang untuk mengukur sejauh mana siswa menguasai kompetensi yang ditetapkan. Guna membantu siswa mempersiapkan diri secara optimal, tersedia kumpulan soal latihan yang komprehensif, mencakup berbagai aspek pembelajaran Bahasa Jawa.

Latihan soal-soal ini tidak hanya bertujuan untuk mengukur pemahaman siswa, tetapi juga untuk membiasakan mereka dengan format ujian yang sebenarnya. Dengan berlatih secara rutin, siswa dapat meningkatkan kepercayaan diri, mengasah kemampuan menjawab soal, dan lebih siap menghadapi tantangan SAT. Kunci jawaban yang disertakan juga sangat membantu siswa dan orang tua dalam proses evaluasi dan pemahaman materi yang mungkin masih kurang dikuasai.

Berikut ini disajikan rangkuman dan contoh-contoh soal yang dapat menjadi bahan latihan berharga bagi siswa kelas 3 SD dalam mata pelajaran Bahasa Jawa.

Materi Cerita dan Pemahaman Bacaan

Bagian ini akan menguji kemampuan siswa dalam memahami isi bacaan, mengidentifikasi tokoh, watak, latar, serta menarik kesimpulan dari sebuah cerita.

Wacanen kang permati!

Pandawa Lima

Prabu Pandhudewanata iku ratu ing Astina. Garwane loro jenenge Dewi Kunti Talibrata lan Dewi Madrim. Dewi Kunthi duwe anak 3 lanang kabeh nomer siji arane Puntadewa satrio ing Amarta sing nduweni watak jujur lan adil. Sing nomer loro arane Werkudoro satriyo ing Jodhipati watake jujur ngabekti marang wong tuwa lan gurune. Sing nomer telu Janaka satriya ing Madukara nduweni watak alus sering tetulung lan seneng ngudi ilmu. Dewi Madrim nduwe anak kembar siji Nakula satriya ing Bumiretawu. Kembarane Sadewa ing Sawojajar. Satriyo 5 iku arane Pandhawa. Pandhawa lan Kurawa perang rebutan negara jalaran Kurawa ngakahi hake Pandhawa. Perang mau diarani perang Baratayuda dimenangke dening Pandhawa, Kurawa pada tumpes mati kabeh.

Soal Latihan:

  1. Putrane Pandhu Dewanata ana lima. Mula diarani …
    a. pandhawa amarga 5 lanang kabeh
    b. pandhawa 5 sekti kabeh
    c. pandhawa 5 digdaya kabeh
    d. pandhawa 5 apik kabeh

  2. Ing ngisor iki sing kalebu Pandhawa lima yaiku …
    a. Duryudana
    b. Yudhistira
    c. Pandudewananta
    d. Adipati Karna

  3. Satriya Pandhawa sing nduweni watak tresna asih lan seneng tetulung yaiku …
    a. Nakula
    b. Bima
    c. Arjuna
    d. Puntadewa

  4. Sing isa ditiru saka sifate Werkudara yaiku …
    a. ngabekti marang wong liya
    b. ngabekti marang wong tuwa
    c. ora sabaran
    d. ora tau tetulung

  5. Nakula darbe watak seneng mbelo kebecikan. Ukara darbe nduweni teges …
    a. niru
    b. gawe
    c. sabar
    d. nduwe

  6. Panengahe Pandhawa yaiku …
    a. Puntadewa
    b. Janaka
    c. Nakula
    d. Sadewa

  7. Perange Pandhawa lan Kurawa diarani …
    a. Perang kamardikan kang disebabake kurawa serakah
    b. Perang Baratayuda kang disebabake Kurawa cacahe akeh
    c. Perang Padri kang sebabe dijajah Walanda
    d. Perang Barata yuda kang disebabake Kurawa ngakahi hake Pandhawa

  8. Watak lan tumindake para Pandhawa pantes dituladha. Dituladha tegese ….
    a. dieling
    b. ditulis
    c. ditiru
    d. dieling-eling

Wacanan kanggo nomer 21 – 23

Dina senin wingi Sofa dolanan layangan mbi Rudi lan Wawan. Cah telu iku dolanaan layangan ana ing ratan. Saking senenge dolanan, ujug-ujug ana mobil sing lewat banter. Bocah telu iku ameh ketabrak. Nanging sopir mobile untung wae iso mandekake mobile kanthi cepet. Sahingga cah telu iku ora ana sing ketabrak. Bocah telu iku langsung diseneni pak sopire. Dikandani nek dolanan layangan ora oleh nang ratan.

  1. Sapa sing dolanan layangan nang ratan ?
    a. Sofa
    b. Wawan
    c. Rudi
    d. Sofa, Rudi lan Wawan

  2. Kenapa Pak Sopir nyeneni Sofa, Rudi lan Wawan?
    a. Sebabe mobile rusak kena layangan.
    b. Sebabe cah telu iku dolanan layangan nang ratan
    c. Sebabe pak sopire kena bolah layangan
    d. Sebabe nang ratan ora ana mobil lewat

  3. Yen dolanan layangan iku becike ana ing ….
    a. Ratan sepi
    b. Ratan cilik
    c. Tengah sawah
    d. Lapangan

Kosakata dan Tata Bahasa

Bagian ini akan menguji pemahaman siswa terhadap kosakata Bahasa Jawa, bentuk sopan santun berbahasa (krama), serta struktur kalimat.

Soal Latihan:

  1. Ibu tuku roti tembung ing dhuwur iku yen didadeke basa krama alus dadi …
    a. Ibu dahar roti
    b. Ibu tumbas roti
    c. Ibu tindak roti
    d. Ibu madhang roti

  2. Pak guru nulis ing blabak nganggo ….
    a. Busak
    b. Kreweng
    c. Kapur
    d. Kayu

  3. Papan panggonan kanggo mandek kapal yaiku ….
    a. Pelabuhan
    b. Bandara
    c. Staisun
    d. Terminal

  4. Wong seng penggaweane ngelakokake sepur diarani ….
    a. Nahkoda
    b. Masinis
    c. Sopir
    d. Pilot

  5. Papan panggonan kanggo tuku karcis yaiku ….
    a. Kondektur
    b. Loket
    c. Lobi
    d. Teras

  6. Bocah – dudung – Kang – iku – sinau – sregep
    Urutan kang bener saka ukara ing dhuwur yaiku ….
    a. Dudung bocah iku sregep kang sinau
    b. Bocah dudung iku kang sregep sinau
    c. Kang dudung bocah sregep sinau iku
    d. Dudung iku bocah kang sregep sinau

  7. Penggaweane bocah kang sekolah yaiku ….
    a. Nymabut gawe
    b. Sinau tenanan
    c. Golek duwit
    d. Dolanan layangan

  8. Ukara ing ngisor iku sing kalebu ukara pitakon yaiku ….
    a. Jipukna bukuku iku!
    b. Simbah lagi lunga pasar.
    c. Sapa sing durung tekan kene?
    d. Bukakna lawang ngarep iku!

  9. Tukokno beras nang tokone Pak Rudi!
    Ukara ing dhuwur iku kalebu ukara ….
    a. Pitakon
    b. Andahan
    c. Tanggap
    d. Pakon

  10. … sing nonton festifal kethoprak?
    Tembung pitakon sing trep kanggo ceceg-ceceg ing dhuwur yaiku .…
    a. Apa
    b. Sapa
    c. Pira

  11. Kedadean maneka warna sing dialami dhewe utawa wong liya diarani .…
    a. pengalaman
    b. khayalan
    c. pacelaton

  12. Santi iku bocah sing sregep sinau. Kosok baline sregep yaiku ….
    a. Pinter
    b. Keset
    c. Sopan
    d. Meneng

  13. Dinda arep tuku obat. Panggonan kanggo tuku obat ikut ana ing ….
    a. KUA
    b. KUD
    c. Apotek
    d. Polsek

  14. Pakdhe lagi bali saka Semarang
    Ukara ing dhuwur basa kramane yaiku ….
    a. Pakdhe nembe tindak saking Semarang
    b. Pakdhe nembe wangsul menyang Semarang
    c. Pakdhe nembe rawuh menyang Semarang
    d. Pakdhe nembe wangsul saking Semarang

  15. Simbah nembe gerah waja.
    Gerah waja tegese ….
    a. Lara mripat
    b. Sirahe lara
    c. Lara untu
    d. Lara weteng

  16. Diki : “….. kula bade tangklet Pak.”
    Pak Rudi : “Arep takon apa Dik?
    Tembung kang bener kanggo njangkepi ukara ing duwur yaiku ….
    a. Matur suwun
    b. Nyuwun sewu
    c. Pripun kabare
    d. Onten napa ?

  17. Dina : “ ….. sing gelem tak wenehi roti?
    Sinta : “Aku Din, aku gelem.”
    Tembung pitakon kang bener kanggo njangkepi ukara ing duwur yaiku ….
    a. Apa
    b. Pripun
    c. Ing ngendi
    d. Sapa

  18. Wong sing penggaweane nambani wong lara arane ….
    a. Sopir
    b. Dokter
    c. Montir
    d. Nelayan

  19. Apa manfaate gotong-royong?
    A. Penggawean krasa Enteng lan cepet marine
    B. Penggawean ora mari-mari
    C. Penggawean saya ruwet
    D. Penggawean saya abot

  20. Ani sregep nyirami kembang.
    A Rajin B Jujur
    C Kesed D Reged

  21. Latar panggon ing cerita “Ngingu kucing anggora” yaiku ana ing…
    A Kolame Rini B Sekolahe Rini
    C Pasar D Omahe Rini

  22. Nalika arep melbu papan wisata,kudu tuku apa?
    A Kwitansi B Karcis
    C Brosur D Nota

  23. Ngingu iwak mujaer Mas Rudi warga desa Ngantang Kabupaten Malang nduweni hobi ngingu iwak mujaer. Mas Rudi nduweni kolam cacahe lima ing mburi omah. Saben kolam kira-kira isine satus iwak mujaer. Mas Rudi dhemen ngingu mujaer amarga mujaer iku penak open-openane lan ragade ora akeh.Adedhasar cerita ing dhuwur, paragane yaiku …
    A Ngantang B Iwak Mujaer
    C Kabupaten Malang D Mas Rudi

  24. Saben dina Pak Teguh makani sapine ing kandang.Latar wektune ukaran ing nduwur yaiku…
    A Saben Dina B Ing Kandang
    C Pak teguh D Makani

  25. WBL manggon ana ing Kabupaten Lamongan. Sadurunge Budhal, Rini pamit marang bapaklan ibune. Ukara ing nduwur sing nganggo Swara [a] jejeg yaiku …
    A bapak B ana
    C marang D pamit

  26. . . . . jenenge adhimu?
    Ukara pitakon ing nduwur kudune diganepi tembung pitakon . . . .
    A Sapa B kapan
    C ngendi

  27. Kang kagolong swara [a] jejeg yaiku
    A jaran B raja
    C papan

  28. Kang kagolong swara [a] miring yaiku ….
    A sandang pangan B raja kaya
    C tepa slira

  29. Nalika arep melbu papan wisata,kudu tuku apa?
    A Kwitansi B Brosur
    C Karcis D Nota

  30. Saben dina Udin telat teko sekolah. Udin didukani Ibu Guru.Watake Udin yaiku…….
    A pinter B bungah
    C sregep D kesed

  31. Sing kalebu kewan ingon-ingon yaiku … .
    A 1,3 B 2,4
    C 2,3 D 1,2

  32. Panggonan kanggo dol tinuku iku diarani ….
    a. Puskesmas
    b. Sawah
    c. Terminal
    d. Pasar

  33. Yen kerja kudu sregep ben uripe ora nelangsa
    Tembung nelangsa tegese yaiku ….
    a. Bungah
    b. Cukup
    c. Mrarat
    d. Susah

  34. Rani wetenge awan-awan wes keroso luwe.
    Kosok baline luwe yaiku ….
    a. Wareg
    b. Ngorong
    c. Mules
    d. Seger

  35. Bandhara iku papan panggonan kanggo mandheg ….
    a. Kapal
    b. Bus
    c. Delman
    d. Montor mabur

  36. Panji iku anak sing pembarep
    Pembarep iku tegese ….
    a. Anak sing keri dewe
    b. Anak sing nomer siji
    c. Anak sing ganteng dewe
    d. Anak sing nomor loro

  37. Wongs sing gelem omong apa anane diarani ….
    a. Jujur
    b. Gemi
    c. Grapyak
    d. Loma

Pengetahuan Umum dan Budaya Jawa

Bagian ini mencakup pengetahuan tentang budaya, seni, dan berbagai aspek kehidupan masyarakat Jawa yang relevan untuk siswa kelas 3 SD.

Soal Latihan:

  1. Kembang jagung iku arane jeprak. Yen kembang jambu arane ….
    a. Mayang
    b. Karuk
    c. Pentil
    d. Gadhing

  2. Anak kebo arane gudel. Yen anak gajah arane ….
    a. Cempe
    b. Gogor
    c. Bledug
    d. Pedet

  3. Tembang Pocung sapada ana …gatra.
    a. 3
    b. 4
    c. 5

  4. Guru lagu tembang pocung yaiku .…
    a. u,a,i,a
    b. a,i,u,a
    c. u,i,a,u

  5. Tembang Pocung kuwi wujude arupa .…
    a. wangsalan
    b. paribasan
    c. cangkriman

  6. Pencokanmu wesi miring. Tembung wesi miring tegese ….
    a. dampar
    b. saka
    c. ondo

  7. Batangane tembang Pocung ing dhuwur yaiku .…
    a. bus
    b. odong-odong
    c. sepur

  8. Raden Janaka iku kasatiyan ana ing ….
    a. Jodhipati
    b. Madukara
    c. Ngastina
    d. Sawojajar

  9. Ing ngisor iki sing ora kalebu punakawan yaiku ….
    a. Semar
    b. Nakula
    c. Gareng
    d. Petruk

  10. Pembarepe pandhawa yaiku raden ….
    a. Janaka
    b. Nakula
    c. Werkudara
    d. Punthadewa

  11. Tuladhane pengalaman sing nyenengake yaiku … .
    A Plesir nang Musium Satwa B Tiba saka wit
    C Nandhang lara D Ora dadi juara kelas

  12. Saliyane daging wedhus uga ngasilake……..
    A gading B Endog
    C Madu D Susu

  13. Nopeni kewan ingon-ingon kudu….kajaba
    A Dipakani saben dina B Diwenehi ngombe saben dina
    C Diresiki kandange saben dina D Didusi saben dina

  14. Tetuwuhan kudu dirabuk supaya apa?
    A garing B subur
    C teles D Cengkar

  15. Wektu pengamatan ing Laporan Observasi sing diamati Rini yaiku …
    A Minggu, 7 Agustus 2016 B Minggu, 6 Juni 2016
    C Minggu, D Minggu, 7 Agustus 2017

  16. Sing kalebu kewan galak yaiku … .
    A Sapi B Macan
    C Kucing D Unto

  17. Latar panggon ing cerita “Ngingu kucing anggora” yaiku ana ing…
    A Omahe Rini B Sekolahe Rini
    C Kolame Rini D Pasar

  18. Bambang bocah lanang kelas 3 SDN Maju Jaya. Dheweke nduweni hobi ingon-ingon kewan. Saben esuk sakdurunge budhal sekolah Bambang menehi pakan lan ngombe pitike. Pakane pitik yaiku sega sisa sing dicampur bekatul.Irah-irahan sing mathuk gawe crita ing nduwur yaiku ….
    A Ngingu manuk B Bambang Ngingu Pitik
    C Rudi Ngingu Pitik D Ngingu kucing Anggora

  19. Akeh cara kanggo ngramut tetuwuhan lan sato kewan.Tembung ngramut tegese …
    A ngopeni B nulung
    C nakani D ngrusak

  20. Akeh cara kanggo ngramut tetuwuhan lan sato kewan.Tembung ngramut tegese …
    A nulung B nakani
    C ngopeni D ngrusak

  21. Sing kalebu kewan ingon-ingon yaiku … .
    A 1,3 B 2,4
    C 2,3 D 1,2

  22. Anak e kucing jenenge apa?
    A Cemeng B pedhet
    C bledug D cindil

  23. Nopeni kewan ingon-ingon kudu….kajaba
    A Diwenehi ngombe saben dina B Didusi saben dina
    C Dipakani saben dina D Diresiki kandange saben dina

  24. Anak e kucing jenenge apa?
    A Cemeng B cindil
    C bledug D pedhet

  25. Mas Rudi warga desa Ngantang Kabupaten Malang nduweni hobi ngingu iwak mujaer. Mas Rudi nduweni kolam cacahe lima ing mburi omah. Saben kolam kira-kira isine satus iwak mujaer. Mas Rudi dhemen ngingu mujaer amarga mujaer iku penak open-openane lan ragade ora akeh.Adedhasar cerita ing dhuwur, paragane yaiku …
    A Kabupaten Malang B Iwak Mujaer
    C Mas Rudi D Ngantang

  26. …. rasane ndeleng para nelayan ngusung asil kerjane.Tembung sing mathuk kanggo jangkepi ukara ing nduwur yaiku…
    A males B susah
    C sedih D seneng

  27. Jalu lan cucuk iku arane gamane kewan ….
    a. Sapi
    b. Macan
    c. Pitik
    d. Ula

  28. Raden werkudara iku satriiya ing ….
    a. Amarta
    b. Jodhipati
    c. Madukara
    d. Plangkawati

  29. Jamus kalimasada iku gamane Prabu ….
    a. Kresna
    b. Janaka
    c. Puntadewa
    d. Werkudara

  30. Layangan iku digawe saka piranti ing ngisor iki, kajaba ….
    a. Kertas
    b. Bolah
    c. Kaca
    d. Pring

Dengan berlatih secara konsisten menggunakan kumpulan soal ini, siswa diharapkan dapat lebih percaya diri dan berhasil dalam menghadapi Sumatif Akhir Tahun Bahasa Jawa.

Gambar Gravatar
Hendra merupakan jurnalis yang meliput berbagai topik, mulai dari berita nasional, ekonomi, hingga dinamika sosial di daerah. Dengan gaya penulisan yang lugas, ia berkomitmen menghadirkan informasi akurat dan terpercaya.

Tinggalkan Balasan